تشکیلات مشبک مغزی

رتیکولار فورمیشن

 

Reticular Formation

 

تشکیلات مشبک قسمتى از ساقه مغزى است که دو خصوصیت ویژه زیر را داراست:

1- نورونهاى آن به صورت هسته وجود ندارد؛ اما مجموعه اى از نورونها هم اکنون مشاهده گردیده و به عنوان «هسته هایى» نامگذارى شده اند.

2- دسته هاى فیبرها به صورت راه هاى مشخصى وجود ندارد بلکه به صورت شبکه درهمى وجود دارند که «مشبک» نامیده شده است. نورونها با فیبرها آمیخته شده اند.

 

تصویر ذیل:

 

 

 

 

تشکیلات مشبک خصوصیات اضافى زیر را نیز دارد:

1- در عمق ساقه مغزى قرار دارد.

2- نورونها و فیبرها الگویى منتشر از سیناپسها را دارند.

3- مسیرهاى ارتباطى، پلى سیناپتیک هستند و تشریح آناتومیک آنها مشکل است، گرچه به صورت اجزاى صعودى و نزولى تشخیص داده شده اند.

4- تحریک نورونهاى یک طرف ساقه مغزى موجب پاسخهاى سوماتیک و

احشایى دو طرفه مى شود.

 

تشکیلات مشبک دو عمل مهم انجام مى دهند:

1- در ارتباط با هوشیارى است (چرخه خواب و بیدارى)

2- بر فعالیتهاى حرکتى سوماتیک و احشایى اثر مى گذارند.

 

در سراسر تشکیلات مشبک (R.F) هم نورونهاى حرکتى و هم نورونهاى حسى به طور مخلوط قرار گرفته اند و اندازه آنها از بسیار کوچک تا بسیار بزرگ تغییر مى کند. نورونهاى کوچک که بیشترین تعداد را تشکیل مى دهند،داراى آکسونهاى کوتاهى هستند که ارتباطات متعددى در داخل خود تشکیلات مشبک ایجاد مى کنند. نورونهاى بزرگ به طور عمده از نظر عمل حرکتى بوده و آکسون آنها معمولاً بلافاصله به دو شاخه تقسیم مى شود و یک شاخه به طرف پایین یعنى به طرف نخاع رفته و شاخه دیگر به طرف بالا یعنى به طرف تالاموس یا سایر مناطق قاعده اى دیانسفال یا مخ سیر مى کند. آکسونهایى که وارد نخاع مى شوند به کنترل حرکات محورى و کمربندى یعنى حرکات تنه، گردن، شانه، خاصره و قسمتهاى ابتدایى اندامها کمک مى کنند. از طرف دیگر، فیبرهاى عصبى که به داخل دیانسفال و مخ مى روند،نقش مهمى در کنترل فعالیت کلى مغز یا فعالیت قسمتهاى مجزایى از مغز بازى مى کنند. این فیبرها به ویژه نقش بارزى در کنترل بیدارى و خواب دارند.

 

فیبرهاى آوران به تشکیلات مشبک

منبع فیبرهاى آوران گسترده است. این فیبرها همگرایى اطلاعات از منابع گسترده بر روى تشکیلات مشبک را نشان مى دهند که شامل:

1-هسته های وستیبولار

2-هسته های تالاموس و هیپوتالاموس

3-از سیستم حرکتی که عبارتنداز:جسم مخطط و قشر حرکتی(فیبرهای کورتیکورتیکولار)

4-بخش های مختلف سیستم لیمبیک

5-کالیکولوس فوقانی ازطریق فیبرهای تکتواسپاینال(از سیستم بینایی)

6-هسته نخاعی عصب پنجم و هسته منزوی

7-تیغه های پنجم و هفتم نخاع(ازطریق فیبرهای اسپاینورتیکولار و شاخه های جانبی راههای صعودی)

8-شاخه های جانبی آکسون های سیستم شنوایی

 

مسیر آکسونهاى تشکیلات مشبک

فیبرهاى وابران به مناطق متعدد سیستم عصبى مرکزى (CNS)مى روند و بر اعمال زیر اثر مى گذارند:

1- کنترل لوکوموتور لحظه اى

2- تثبیت هموستاز

3- تثبیت ریتم دوره خواب و بیدارى

 

تشکیلات مشبک (R.F) کنترل لوکوموتور لحظه اى را از طریق ارتباط با بخش هاى زیر انجام مى دهد:

 

1- نخاع، به وسیله فیبرهاى رتیکولواسپاینال

2- مخچه، به وسیله فیبرهاى رتیکولوسربلار

3- مغز میانى، به وسیله هسته قرمز و ماده سیاه

4- دیانسفالون، به وسیله مرکز ساب تالامیک

5- تلانسفالون، به وسیله جسم مخطط و قشر مخ

منبع:

از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵

 

منابع (References)

-نراقى،محمد على؛ حاجى حسینى، داود.ترجمه: نوروآناتومى W.C. Wongck.انتشارات جعفرى.

-شادان، فرخ.ترجمه: فیزیولوژى پزشکى پرفسور آرتورگایتون. جلد دوم، انتشارات شرکت سهامى چهر.

-میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.


موضوعات فیزیوتراپی شامل:

مقالات فیزیوتراپی 

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر 

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

مقالات رادیولوژی