دستگاه دهلیزی

سیستم وستیبولار

Vestibular System

 

سیستم وستیبولار(دستگاه دهلیزی) و نقش حسى آن، چیزى مشابه سیستم گیرنده هاى مفصلى است.

 

 سیستم وستیبولار در شکل زیر:

 

 

 

دو حس وستیبولار وجود دارد که عبارتنداز:

1- حس وزن که هر گونه تغییر وضعیت سر از خط عمودى جاذبه اى را تشخیص مى دهد.

2- حس شتاب که تغییرات سرعت خطى و تغییر جهت یعنى شتاب زاویه اى را تشخیص مى دهد.

بنابراین، دو اندام حسى وستیبولار وجود دارد که هر دو در لابیرنت گوش داخلى قرار دارند(تصویر زیر) که عبارتنداز:

 

 
 

 

۱- لابیرنت استاتیک(Static Labyrinth).
براى کشف تغییرات سرعت خطى که در اوتریکول و ساکول، دو اتساع لابیرنت غشائى واقعند.

2- لابیرنت کینتیک(Kinetic Labyrinth).
براى کشف شتاب زاویه اى که در مجارى نیمدایره واقع شده است. سه نیمدایره وجود دارد که عبارتند از: مجارى نیمدایره قدامى، خلفى و جانبى .

 

رسپتورهاى حسى سیستم وستیبولار

ارگانهاى حسى انتهایى تعادل در لابیرنت غشائى قرار دارند و از بخشهاى زیر تشکیل شده اند (تصاویر ذیل):

1- ماکولاهاى اوتریکول و ساکول(Maculae of Utricle and Saccule)

2- کریستاهاى مجارى نیمدایره(Cristae of Semicircular Danals)

 

 

 

                                       ساختمان ماکولاى اوتریکول 



 

 نماى مدیال لابیرنت وستیبولار راست. UM و SM به ترتیب معرف ماکولاى اوتریکول و ساکول؛ SC، LC و PC به ترتیب کریستاهاى فوقانى، لترال و خلفى؛ OCB معرف باندل الیووکوکلئر مى باشد.


گیرنده هاى اختصاصى در تمام این ارگانها، سلولهاى مویى است که روى
نورونهاى دو قطبى از عصب وستیبولار (دهلیزى) سیناپس مى کنند. اوتریکول و ساکول حاوى آندولنف هستند. غشاء اتولیتیک موجب خم شدن موهاى سلولهاى حساسه مودار مى شود و در آنها پتانسیل عمل تولید مى کند. آمپولهاى مجارى نیمدایره که در داخل آنها اپى تلیوم حسى وجود دارد توسط سه کریستا اشغال مى شوند (تصویر فوق).

تاج آمپولى(Cristae Ampullaris)(تصویر ذیل) در بخش حجیم مجارى نیمدایره به نام آمپولا(Ampulla)قرار دارد و از سلولهاى نگهدارنده و سلولهاى مودار حساسه تشکیل شده است.


 

                          ساختمان کریستا آمپولاریس

 

 

هر سلول مودار داراى میکروویلوسها(Microvilli) و یک مژک است که در ساختمانى به نام کوپولا(Cupula)قرار دارند. تغییرات فشار در آندولنف که توسط سرعتهاى مختلف با حرکات زاویهاى سر ایجاد مى شود، کوپولا را منحرف کرده و مژه کریستا را خم مى کند و در نتیجه باعث تحریک سلولهاى مویى مى شود.

 

 راه هاى وستیبولار مرکزى

عقده حسى اولیه که عقده وستیبولار (گانگلیون Scarpas) نامیده مى شود، در سوراخ گوش داخلى قرار دارد و حاوى جسم سلولى نورونهاى حسى اولیه است.

زواید محیطى (دندریتها) این نورونهاى دو قطبى روى سلولهاى مودار پایان مى یابد و زواید مرکزى (آکسونى) تشکیل عصب وستیبولار را مى دهد (تصویر) که از بین پل مغز و بصل النخاع وارد ساقه مغز مى شود و درهسته هاى وستیبولار خاتمه مى یابند.

بیشتر رشته هاى آوران در هسته هاى وستیبولار فوقانى، خارجى، داخلى و تحتانى پایان مى پذیرند، اما بعضى از آنها در مخچه خاتمه مى یابند.

آکسون نورونهاى هسته هاى وستیبولار مربوطه، چهار مسیر را طى مى کنند که عبارتند از:

1-به طرف بالا به داخل پایک مخچه اى تحتانى تا در مخچه پایان یابند و این ارتباط براى حفظ تعادل مهم است.

2- به طرف بالا در ساقه مغز تا در مغز میانى خاتمه یابند این آکسونها در هسته هاى ابدوسنس،تروکلآر و اُکولوموتور (مربوط به اعصاب مغزى 6، 4 و 3)خاتمه مى یابند. عمل این ارتباط براى حرکت همگام چشمها در ارتباط با حرکات سر است.

3- به طرف پایین به داخل نخاع مى فرستند که آکسونهاى این نورونهاى حرکتى مربوط به عضلات محوریند و بنابراین، تون عضلات را براى حفظ تعادل تنظیم مى کنند.

4- ارتباطات با قشر مخ

*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ یا لینک آن مجاز می باشد

منبع:از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵(چاپ اول)

منابع (References)

- میناگر، علیرضا؛ وثوق آزاد، ژاک ترجمه نوروآناتومى پایه و کاربردى
پرفسور فیتزجرالد. انتشارات دانش پژوه.

- قاضى جهانى، بهرام ترجمه مبانى طب سسیل، بیماریهاى مغز و
اعصاب. مرکز نشر اشارت.

- آمرى نیا، رضا؛ بهروزى راد، نازیلا ترجمه ساختمان و عمل مغز و
اعصاب پرفسور ویلیام ویلیس. مؤسسه انتشارات تلاش.

- نراقى، محمد على؛ حاجى حسینى، داود ترجمه نوروآناتومى
W.C. Wongck. انتشارات جعفرى.

-Arthur C.Guyton/Basic Neuroscience: Anatomy & Physiology

 

موضوعات فیزیوتراپی شامل:

مقالات فیزیوتراپی 

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر 

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

مقالات رادیولوژی